Ontwikkelingstrauma ontstaat in de vroege eerste jaren van je leven, in de periode waarin je afhankelijk bent van anderen voor veiligheid, verbinding en regulatie. Het gaat hierin niet alleen om wat er is gebeurd, maar om wat er ontbrak. Te weinig afstemming, te weinig veiligheid of te weinig ruimte om jezelf te zijn.
Als een kind zich daarin onvoldoende gezien voelt, leert het zich aanpassen om de verbinding met een ouder in stand te houden. Dat gebeurt niet bewust, maar via het zenuwstelsel. En wat het lichaam toen heeft geleerd om te overleven, kan later nog steeds actief zijn.
Je leert bijvoorbeeld:
• jezelf aanpassen
• alert zijn op de ander
• emoties inhouden
• pleasen of juist terugtrekken
In de eerste vier tot zes jaren van je leven begrijp je niet altijd wat je overkomt en raak je soms overweldigd door emoties. En zo zet je karaktereigenschappen in als overlevingsstrategieën.
Wat het doet met je zenuwstelsel
Trauma wordt vaak gekoppeld aan grote gebeurtenissen. Maar er zijn ook mensen die niet één duidelijk moment kunnen aanwijzen. Het zin verschillende situaties waarin veiligheid en regulatie ontbrak. Het lichaam houdt als het ware een score bij, het slaat al die ervaringen op.
In het volwassen leven kan een situatie iets raken waardoor het zenuwstelsel overbelast raakt vanuit die herkenning. Een reactie die toen niet mogelijk was, wil alsnog bewegen.
Dat kan zich uiten in:
• spanning die plots oploopt
• sterke emoties die je niet goed kunt plaatsen
• de neiging om te pleasen of juist dicht te klappen
• het gevoel dat je “te heftig” reageert
• Hyperventilatie of hartkloppingen
Als je deze patronen herkent dan is de kans groot dat je zenuwstelsel alsnog probeert om iets af te ronden in je lichaam. Spanning wil namelijk altijd uit je lijf, zoals een dier dat zich wil uitschudden om te ontladen.
Somatic Experiencing: de beweging afmaken
Binnen Somatic Experiencing kijken we niet alleen naar het verhaal, maar naar wat er in het lichaam gebeurt.Het uitgangspunt is; je lichaam heeft ooit iets niet kunnen afmaken.
Misschien wilde je vechten, maar kon dat niet.
Misschien wilde je weg, maar moest je blijven.
Misschien wilde je huilen, maar werd dat niet toegestaan.
Die energie blijft opgeslagen in je systeem. En wanneer het lichaam zich veilig genoeg voelt, probeert het die reactie alsnog af te ronden. Omdat het toen een groot en overweldigend gevoel was zorgen we dat we het tijdens Somatic Experience heel subtiel aangaan.
• een zucht
• een trilling
• een beweging
• een gevoel dat ruimte krijgt
Het zijn signalen dat het systeem zichzelf aan het herstellen is.
Van aanpassen naar regulatie
Wat dus ooit nodig was om te overleven, kan later in de weg zitten. Wanneer je merkt dat je in bepaalde situaties je grenzen moeilijk kan aangeven, of het gevoel hebt dat je constant aan staat. Maar als je lichaam leert dat het nu wél veilig is, kun je een patroon doorbreken.
En zo hoef je minder hard te werken om oké te zijn. Of je merkt dat je makkelijker bij jezelf kunt blijven of je meer op je gemak voelt in een groep.
Want om een gewoonte te doorbreken heeft het systeem een ‘succeservaring’ nodig.
Tot slot
Ontwikkelingstrauma gaat over wat jouw systeem heeft moeten doen om te overleven. En wat zich ooit heeft aangepast, kan ook weer veranderen.
Je lichaam probeert je niet tegen te werken. Het probeert iets af te maken waar ooit geen ruimte voor was.
En juist daarin zit de ingang naar herstel.
